Phú Mỹ - Cái Mép: Miền đất đầy tiềm năng đang trỗi dậy

Cảng biển Phú Mỹ - Cái Mép đang dần trở thành cụm cảng tổng hợp quốc gia, cảng cửa ngõ quốc tế, là động lực phát triển cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước.

Những trở ngại ban đầu

Lần đầu tiên tôi đặt chân đến vùng đất Phú Mỹ là vào giữa năm 1998. Lúc đó, cơn bão khủng hoảng tài chính khu vực châu Á bước vào giai đoạn cuối. Theo chân đoàn khảo sát dải hành lang bên bờ sông Thị Vải, tôi nghe ai đó nói: “Khảo sát là để biết tình hình vậy thôi, chứ khó có nhà đầu tư nào chịu đổ tiền, đổ của vào vùng đất hẻo lánh này”.

Nhưng hôm nay trở lại, vùng đất mang tên với ý nghĩa Giàu và Đẹp này đã thực sự như tên gọi của nó, trở thành một đô thị cảng và công nghiệp sầm uất, là một điểm cầu cho hải trình nối Việt Nam và các nước trên thế giới.

Toàn bộ các khu công nghiệp (KCN) Phú Mỹ I, Cái Mép khi đó được bao phủ một màu xanh của cây rừng ngập mặn. Dưới tán rừng là những ô thửa sình lầy, kênh rạch do người dân nuôi trồng và đánh bắt thủy sản tạo ra. Dọc theo tuyến hành lang sông Thị Vải chỉ có vài cầu cảng nhỏ phục vụ cho ngành dầu khí và thủy sản, lối vào các cảng chỉ là những con đường mòn.

Có 1 con đường nhựa duy nhất nối Quốc lộ 51 A, đi qua thôn Quảng Phú ra tận mép sông, dài khoảng 3 km, do cảng Baria-Serece, cảng thương mại tổng hợp đầu tiên bỏ tiền ra xây dựng. Chỉ riêng việc bỏ hơn 1 triệu USD xây dựng tuyến đường này cũng đã khẳng định sự quyết tâm của nhà đầu tư trong việc tiên phong khai phá vùng đất hoang sơ, góp phần đắc lực biến nơi đây thành vùng công nghiệp nhộn nhịp như ngày nay.

Những năm đầu, khi khu vực này có cảng hoạt động, lượng hàng thông quan chỉ vài triệu tấn mỗi năm. Nhưng ý nghĩa của nó rất lớn, bởi đây là bến nhập những lô hàng siêu trường, siêu trọng phục vụ cho những công trình mang tầm cỡ quốc gia, mà mới nghe tên gọi đã liên tưởng tới KCN có một không hai ở Việt Nam: khí, điện, đạm, thép, xi măng…

KCN Phú Mỹ I được xây dựng, có đường, lưới điện... Vùng đất Phú Mỹ như một chàng trai được thức tỉnh với hình ảnh rất xông xáo, oai vệ bởi những ống khói chọc trời, những đoàn xe nối đuôi nhau giao - trả hàng. Những bến cảng, cầu cảng cũng lần lượt ra đời…

Sự trỗi dậy của vùng đất đầy hứa hẹn

Sự phát triển với tốc độ rất nhanh của hệ thống cảng ở Phú Mỹ là cơ sở xác đáng để Chính phủ phê duyệt quy hoạch xây dựng và phát triển cảng biển Phú Mỹ - Cái Mép thành cụm cảng tổng hợp quốc gia, cảng cửa ngõ quốc tế, là động lực phát triển cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, có khả năng đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa với tổng công suất thiết kế khoảng 236 triệu tấn/năm.

Cánh nhà báo luôn nhạy bén với những điều mới và những cái mới ở khu đô thị công nghiệp Phú Mỹ - Cái Mép đã và đang xuất hiện dồn dập: mẻ thép đầu tiên, mẻ đạm đầu tiên, dòng điện đầu tiên, m3 khí đầu tiên, cảng container đầu tiên… Không chỉ có những điều mới, Phú Mỹ bắt đầu xuất hiện nhiều kỷ lục mới: kỷ lục đón chuyến tàu có nhiều khách du lịch nhất cập cảng, kỷ lục chuyến tàu container lớn nhất, kỷ lục địa phương cấp điện lớn nhất…

Ít ai ngờ được rằng, bắt đầu từ con nước của dòng sông Thị Vải hiền hòa, những chuyến tàu Panamax có tải trọng từ 80.000 đến 100.000 tấn có thể đi thẳng tới các cảng bên kia bờ đại dương, tới châu Mỹ, châu Âu, châu Á…, mà không cần quá cảnh ở các cảng trung chuyển. Thật đáng tự hào khi hải trình của những con tàu bắt đầu bằng cái tên Phú Mỹ - Cái Mép.

Thời gian và chi phí vận chuyển hàng hóa đều được giảm xuống đáng kể. Điều này mang lại lợi ích cho nhiều ngành kinh tế Việt Nam, như công nghiệp, thương mại…

Sau mỗi sự kiện, Phú Mỹ lại như khoác thêm một chiếc áo mới. Đến đầu năm 2012, dọc hành lang sông Thị Vải đã có gần 20 cảng và cầu cảng hoạt động, thông quan  hơn 35 triệu tấn hàng hoá/năm.

Cùng với sự phát triển của hệ thống cảng, các KCN, thì hệ thống hạ tầng dịch vụ xã hội cũng đã và đang được đẩy nhanh tốc độ. Trường Trung cấp nghề quốc tế Hồng Lam đã đào tạo hàng ngàn lao động cho các KCN lân cận. Các khu Resort Sao Mai, Lotus dập dìu khách Tây, khách ta. Rồi Khách sạn Golf Phú Mỹ tiêu chuẩn 4 sao, đang được hoàn thiện; Dự án Bệnh viện tiêu chuẩn quốc tế quy mô 500 giường đang được triển khai…

Còn đó vài nỗi lo toan

Tại đại công trình Phú Mỹ - Cái Mép vẫn còn có không ít dự án dang dở, khi mà đường liên cảng chưa hoàn thành, tuyến đường 965 nối Quốc lộ 51 với cụm cảng và KCN Cái Mép đang được thi công phần nền móng. Dự án cầu Phước An nối từ phía Nam cảng quốc tế Cái Mép - ThịVải đến đường nối cảng công nghiệp Phước An thuộc tỉnh Đồng Nai đang được tìm nguồn vốn, khu vui chơi giải trí chưa đủ để níu chân các chuyên gia và người lao động ở lại với Phú Mỹ - Cái Mép dài ngày.

Hệ thống dịch vụ hậu cần còn chưa hoàn thiện trước yêu cầu phát triển quá nhanh của hệ thống cảng. Đó là những điều mà lãnh đạo tỉnh và cộng đồng doanh nghiệp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đang trăn trở và triển khai nhiều chương trình để khắc phục.

Bức tranh trung tâm đô thị cảng biển đã được định hình với các nét cơ bản nhất, với những gam màu tươi sáng, trái với lời e ngại của ai đó mà tôi đã nghe trong lần khảo sát thực tế cách đây 14 năm. Điều đó giúp tôi tin rằng, một ngày không xa, Phú Mỹ – Cái Mép sẽ trở thành một thành phố công nghiệp, đẹp lung linh bên bờ sông Thị Vải.